Duivenarts Peter Boskamp - Paratyfusbestrijding en verhoging van de weerstand moet samen gaan.

Duivenarts Peter Boskamp - Paratyfusbestrijding en verhoging van de
weerstand moet samen gaan.

Op deze laatste zaterdag van oktober ben ik afgereisd naar het
Zuid-Limburgse Beek om dierenarts Boskamp te interviewen.

Waarom ben ik naar Beek gereden. Om de simpele reden dat ik duidelijkheid
zou willen hebben over de ziekte paratyfus bij duiven...

De laatste weken hoor ik diverse forums dat paratyfus een groot probleem
aan het worden is in de duivensport. Het lijkt erop dat de duivenartsen
sterk verschillen van mening over dit onderwerp?

Dat laatste klopt denkelijk wel. 10 dierenartsen, tien meningen zeg ik wel
eens. Maar dat geldt voor veel dingen in de duivensport. Ik ga hier niet
roepen dat mijn mening zaligmakend is. Veel problemen zijn te complex om
er zwart-wit over te denken. En als dat al voor een onderwerp geldt dan is
het voor de paratyfus. Paratyfus is al gedurende lange tijd een probleem.
Het is echter vooral in het najaar dat dit probleem de kop echt op steekt.
Dat is begrijpelijk omdat in deze tijd van het jaar de weerstand van de
duiven op zijn zwakst is omdat de dieren veel energie verbruiken om zo
goed mogelijk door de rui te komen. Daarnaast worden de medicijnen die
veel liefhebbers tijdens de vluchten als ontsmetting gebruiken nu niet
gegeven. De meeste van deze medicijnen hebben ook een remmende werking op
de ontwikkeling van de salmonella hoewel ze meestal niet sterk genoeg zijn
om ze daadwerkelijk af te doden.

Menig liefhebber klaagt erover dat de kuren die gegeven worden niet meer
voldoende lijken te werken. Klopt dat?
Dat hangt er van af natuurlijk welke middelen men gebruikt. Zoals bij alle
infecties is het ook bij de salmonella het verstandigste om een
antibiogram te maken waardoor men het best werkende geneesmiddel kan
gebruiken. Wij zien ook een afname in de breedte van de werkzaamheid van
de diverse middelen. Dat is voor een deel toe te schrijven aan een toename
van de resistentie van de bacterie tegen veel gebruikte middelen. De
bacterie laat zich steeds slechter kisten door de diverse middelen.

Vaak wordt na de rui preventief gekuurd. Dan is het toch niet mogelijk om
te kijken welk medicijn het beste werkt?
Dan gaan we er dus van uit dat de duiven mogelijk paratyfus hebben terwijl
we dat niet zeker weten. Dat is zoiets als paracetamol slikken voor de
hoofdpijn die nog moet komen.

Het is toch sinds jaar en dag gebruikelijk dat er tegen paratyfus gekuurd
wordt in het najaar? Veel liefhebbers vinden dat ze daardoor een betere
kweek hebben?
Die betere kweek? Dat kan best zo zijn. Maar het is maar de vraag of dit
komt doordat de paratyfus wordt bestreden. Ik zie namelijk te vaak dat
gekuurd wordt tegen paratyfus en dat er desondanks duiven aan deze ziekte
bezwijken. Het is trouwens sinds jaren bekend dat duiven die drager zijn
van deze bacterie deze bacterie al binnen een maand na de kuur toch weer
in de mest gaan uitscheiden. IN geval van Baytril zou dit iets langer
duren tot twee maanden. Maar dat was jaren geleden. Tegenwoordig zien we
al sneller weer uitscheiders na een kuur. Als men tegen paratyfus kuurt
dan nemen deze medicijnen meestal ook de 'neefjes' van deze bacterie mee,
zoals de E.Coli de Proteus etc. Deze bacteriën zijn tijdens de kweek soms
ook in staat de resultaten van de kweek danig te verpesten. Doordat men
kuurt tegen paratyfus is men geneigd de resultaten aan de kuur toe te
schrijven. Het is nog maar de vraag of dat helemaal waar is.

Kan het volgens U dan kwaad om tegen de paratyfus preventief te kuren?
Nu stel je twee vragen ineen. Het is immers de vraag of preventief kuren
zin heeft. En daarnaast is het de vraag of kuren alleen tegen paratyfus
zin heeft. Ik beschouw paratyfus , net als een aantal andere ziekten, als
een complex-probleem. Ik bedoel daarmee te zeggen dat het niet allemaal
zwart wit is. Het probleem van de paratyfus ligt veel gecompliceerder. De
salmonella is een bacterie die zich niet of nauwelijks met behulp van
medicijnen laat uitroeien. Daarnaast is er het probleem van de dragers,
het probleem van de hardnekkige besmetting op de hokken. En dan last but
not least de problematiek van de verminderde weerstand in het najaar op
heel veel hokken. Al deze factoren spelen samen een rol in het geheel van
de salmonella problematiek. Alleen met antibiotica deze problematiek te
willen oplossen is in mijn ogen onnozel.
De praktijk leert dat deze bacterie zich met antibiotica in heel veel
gevallen niet laat uitroeien. Men moet als men met een salmonellaprobleem
opgescheept zit dit probleem van meerdere kanten tegelijk aanpakken. Doet
men dat niet dan is men gedoemd er mee te leren leven. Met alle gevolgen
van dien voor de prestaties.

Wat kan men dan het beste doen als men paratyfus heeft?
Nu komen we ergens. Als men paratyfus heeft! Ik denk dat ieder zichzelf
respecterende liefhebber in het najaar gedurende een dag of vijf mest zou
moeten verzamelen en dit op de aanwezigheid van deze bacterie zou moeten
laten onderzoeken.

Ik heb me laten vertellen dat dit ook geen garanties geeft?
Dat klopt helemaal. Bij paratyfus is niets zwart-wit zei ik al. Dus ook
het bacteriologisch onderzoek kan vals negatieve uitslagen geven. Dat komt
omdat de bacterie bij een drager niet altijd wordt uitgescheiden. De
praktijk leert echter dat bij een mestmonster van 5 dagen de kans op
miswijzingen sterk afneemt. Maar nogmaals niets is 100%. Daarvoor is de
salmonellabacterie een veel te grillige parasiet. Als de uitslag van het
B.O. aantoont dat men salmonella heeft op het hok dan dient men mijns
inziens een aantal maatregelen te nemen.
Ten eerste dient men te gaan kuren met een gericht en goed werkend middel.
Voldoende lang en voldoende hoog gedoseerd. Hygiëne maatregelen,
desinfectie en branden kunnen een bijdrage leveren aan het verminderen van
de infectiedruk. Maar ik zeg er gelijk bij dat men zich hier niet op blind
moet staren. Het is uit onderzoek bewezen dat ondanks die maatregelen de
bacterie zelf op leegstaande hokken na lange tijd nog aantoonbaar was.
Voordat de kuur voorbij is dient men dan vervolgens te vaccineren. Meestal
adviseer ik de liefhebbers om na de enting nog enige dagen na te kuren om
te voorkomen dat de duiven een te sterke entreactie gaan vertonen.

Ik hoor nog niets over de verhoging van de weerstand?
Daar was ik nog niet aan toegekomen. De verhoging van de weerstand is een
van de belangrijkste steunpilaren bij de bestrijding van de paratyfus. Al
de genoemde maatregelen zijn zinloos als de weerstand niet verhoogd wordt.
Stress moet worden vermeden en men dient alles in het werk te stellen om
de weerstand te verhogen. Alleen dan heeft de aanpak enige kans van
slagen. Zonder de duif de mogelijkheid te bieden met zijn eigen weerstand
deze bacterie te lijf te gaan is iedere aanpak van deze bacterie nagenoeg
gedoemd om te mislukken. Men zal deze bacterie dan hooguit onder het
maaiveld krijgen. Meer niet.
Kortom het is niet of alleen enten, of allen antibiotica geven of alleen
desinfecteren of iets aan de weerstand doen. Het is alles of niets.

Henri Wittens